Үнийн дээд хязгаар зах зээлийг удирддаггүй, харин түүнийг устгадаг. Үүнээс болж 1946 онд АНУ-ын махны зах зээл нуран унасан юм.
Үнийн Удирдлагын Газар (Office of Price Administration) Дэлхийн 2-р дайны үед үхрийн махны үнийн дээд хязгаарыг тогтоожээ. Малчид болон мах бэлтгэгчид үүнд дасан зохицов: зарим нь махаа алдагдалтай зарахын оронд малаа нядлахаа больж харин бусад нь бүтээгдэхүүнээ хар зах руу шилжүүлснээр бэлтгэсэн махны хэмжээ буурав. Хүмүүсээс ирсэн шахалтын улмаас Үнийн Удирдлагын Газар 1946 оны дундуур үнийн хяналтаа хэсэг хугацаанд цуцлалаа. Үхрийн мах бараг л тэр даруйдаа дэлгүүрүүдээр буцаж дүүрэв.
Гэтэл инфляцийн талаарх сонгогчдынхоо гомдолд дарагдсан Конгресс 1946 оны 8-р сард махны үнийн дээд хязгаарыг дахин тогтоосон юм. Бэлтгэсэн махны хэмжээ хэдхэн долоо хоногийн дотор огцом унав. 1946 оны 10-р сар гэхэд Америкийн хүнсний дэлгүүрүүдийн лангуунаас үхрийн мах бараг л бүрмөсөн алга болжээ. Чикаго эсвэл Нью-Йоркийн махны дэлгүүр хоосров. Вашингтоны захиргаадагчид мах бэлтгэгчид зардлаа нөхөхөд шаардлагатай түвшнээс доогуур махны үнэ тогтоосноос болж энэхүү хомсдол бүхэлдээ зохиомлоор бий болсон.
Мизэс энэ механизмыг маш тодорхой тайлбарласан байдаг: үнийн дээд хязгаар тухайн барааны хомсдол бий болгож, энэ нь цаашлаад уг барааг нормчилж олгох, бас нэмэлт хяналт тогтоох улстөрийн дарамт шахалт үүсгэснээр эдийн засгийг бүхэлд нь хамарсан эмх замбараагүй байдал руу чирч оруулдаг. Үнийн Удирдлагын Газар энэхүү туршилтыг Америкийн хүнсний хангамж дээр бодитоор хэрэгжүүлжээ.
Ерөнхийлөгч Труман 1946 оны 11-р сарын 9-нд махны үнийн хяналтыг цуцаллаа. Хэдхэн өдрийн дотор үхрийн мах лангуун дээр эргэн ирэв. Махны нийлүүлэлт энэ бүх хугацааны турш байсаар л байсан. Малчид болон мах бэлтгэгчид хөрөнгийг нь дээрэмдэж буй үнээр махаа зарахыг зүгээр л эсэргүүцсэн бөгөөд ингэж татгалзсан нь ч тэдний зөв байсан юм. Үнийг хүчээр дарангуйлах нь эдийн засгийн сүйрэлд хүргэдэг бөгөөд 1946 онд үүнийг хүнсний дэлгүүрийн лангуу батласан билээ.
Handre van Heerden
2026-09-17